NTHABISENG LE HO FIHLELA
Harold W. Percival
KHAOLO V
PUSELETSO RAKUO
Karolo ea 4
Chelete. Molimo oa chelete. Bofutsana. Liphetoho. Lesholu le tsoetsoeng. Ha ho kotsi ea leruo kapa lefa.
Taba ea chelete le seo e leng sa bohlokoa ba chelete e tšoaneloa ke tlhokomelo e khethehileng. Ho ba le chelete le ho hloka chelete kajeno ho hlahisa maemo a sekete le a le mong ao litsela tsa qetello li lebisang ho 'ona. Boipuso, bokhoba, mokhathala, liteko tsa nts'etsopele, khetho ea metsoalle, matla, monyetla , mosebetsi , boholo ba likarolo tse se nang palo tsa bophelo tse reriloeng esale pele lefatšeng, li amana le chelete.
Motho e mong le e mong o hloka chelete. Ho loketse hore motho e mong le e mong a be le e 'ngoe. Ka 'nete e 'ngoe ea liteko tsa mmuso o motle ke hore batho bohle ba tlas'a oona ba be le monyetla oa ho fumana chelete e lekaneng bakeng sa lijo , liaparo le bolulo. Ka nģ'ane ho litlhoko tsena, litlhoko tse ling lia lokafatsoa ho latela boemo boo monna a nang le bona lefatšeng. Haeba motho a se na mosali kapa bana, ho hlokahala tse fokolang. Empa menahano ea motho e feta 'me e batla eseng feela se ka lekaneng bakeng sa litlhoko tsa bona le litlhoko tse utloahalang. Ba batla chelete bakeng sa mabothobotho le pontšo, matla holim'a ba bang, 'me ba bang ba batla chelete bakeng sa chelete. Ho sa tsotellehe hore na ba na le bokae, ba ntse ba batla ho feta. Hangata chelete, ka mor'a hore e fumanoe, ha e na thuso e kaalo. E ke ke ea reka bophelo bo botle, tlhompho, boitlhompho; e ke ke ea reka lerato kapa bophelo ; kapa boipuso, boiketlo kapa tsebo.
Boipuso ba 'nete ke seo chelete e lokelang ho thusa ho se tlisa, 'me chelete e nyane e lekane bakeng sa seo. Leha boipuso bo fapana ho latela boemo ba motho le mosebetsi oa hae lefatšeng, ho hlokahala chelete e nyane ho bo theha. Matšoenyeho, mathata le merero e mebe li pota-potile ba lakatsang ho feta ho lekaneng. Chelete ha e holise mefuta ea boipuso. Thabo ka hare le tiisetso ntle le eona ke seo batho bohle ba se batlang, empa bophelo ha bo ba fe. Mokhoa o haufi ke boipuso, leha bo le bobebe hakae. Chelete ke e 'ngoe ea litlhoko tse nyane ka ho fetisisa. Ha motho a hloka hanyane 'me a batla hanyane ho molimo oa chelete , o ikemela haholoanyane.
Chelete molimo ke lefatše le matla moea, ea bōpiloeng, ea bolokiloeng a phela mme a fuoa matla a hae, joalo ka a mang melimo, ka khumamelo ea moetsi likarolo meleng ea batho. Tlas'a molimo ona o moholo oa lefats'e ke chelete e nyane melimo, melingoana e khethehileng bakeng sa e mong le e mong oa barapeli. Molimo o mong le o mong o mocha oa chelete, o ka pelong le boikutlong o matlafatsoa ke morapeli, 'me o emela molimo e moholo. Motho ka mong melimo fetisetsa khumamelo ho molimo o moholo o kopaneng. Enoa, ka lebaka la bosebeletsi, o thusa barapeli ba hae ho fumana chelete le ho qoba tahlehelo, ho ba thusa ho kena khoebong e atlehileng le maemong a phahameng a chelete, kapa ka ho ba thibela ho ba le mathata a lichelete. Empa molimo enoa a ke ke a fana ka bophelo bo botle, matšeliso kapa tlhompho; kapa ratathabo tšepo; ebile e ke ke ea fana ka tšireletso qetellong, neng qetello e ka se thijoe. Hangata morapeli ha a se a fumane chelete o rapela tse ling melimo mme e sebelisa chelete ho khotsofatsa tse ling litakatso eo leruo la hae le e lumellang. Molimo oa chelete o mamelletse ha a ntse a le sebakeng sa pele pelong, empa haeba khumamelo e ncha, joalo ka ea boithati, botaoa, takatso ea boithati e kenella, ke molimo o mohono mme o iphetetsa eseng feela ka tahlehelo ea chelete, empa ka tahlehelo ea lintho tseo chelete e li rekileng.
Ea tsoaletsoeng bofutsaneng, ea ikutloang a le hae bofutsaneng 'me a sa etse boiteko ba ho hlōla bofutsana ba hae, ke motho ea fokolang, ea botsoa le ea sa tsebeng letho, ea sa kang a etsa ho honyenyane nakong e fetileng 'me kahoo a se na ho honyenyane hona joale. O tla susumetsoa ke tlala le tlhoko kapa a tlisitsoe ke lerato la ba itšetlehileng ka eena ho sebetsa , e le eona feela tsela ea ho phonyoha tseleng e tenang ea bofutsana. Ea tsoaletsoeng bofutsaneng a e-na le mehopolo , litalenta kapa litabatabelo tse phahameng, e ka ba motho ea hlokomolohileng maemo a 'mele 'me a sebelisa matla a hae litorong le kahong ea qhobosheane.
Motho ea hlaheloang ke ho putlama ha leruo ka tšohanyetso e ka ba motho eo nakong e fetileng a ileng a amoha ba bang thepa ea bona, kapa ea ileng a hlokomoloha ho sireletsa ea hae. Phihlelo ea hona joale ke thuto e hlokahalang ho mo etsa hore a ikutloe a hloka le mahlomola a 'mele ao tahlehelo ea katleho e a tlisang, le ho mo etsa hore a utloele ba bang ba a utloang bohloko . Kapa tahlehelo ea leruo e ka 'na ea hlokoa ke qetello e le tlhahlobo ea mekhoa e ntseng e hola, kapa e le ho itokisetsa mosebetsi o mong.
Ho ba le leruo ke phello ea mosebetsi kapa borapeli bophelong ba hona joale kapa bo fetileng . Mosebetsi oa 'mele, takatso e matla, borapeli ba molimo oa chelete , le monahano o tsoelang pele , ke mekhoa eo chelete e fumanoang ka eona. Ho latela hore na ntlha efe kapa efe e le 'ngoe e busa hakae, ho tla itšetleha ka bongata.
Mosebeletsi ea sa koetliseng masimong, oa ka kapa lebenkeleng, ea sebelisang hanyane monahano 'me ha a tsamaise ea hae ka hloko takatso, e tlameha mosebetsi e thata ebile e telele ho fumana chelete e lekaneng bakeng sa bophelo bo fokolang. Ka ho teba haholoanyane takatso le tse ling monahano, mosebetsi o ba le tsebo 'me o khona ho fumana chelete e ngata. Ha chelete ka boeona — eseng feela lijo, liaparo le bolulo — ke ntho eo ho lokelang ho etsoa ka eona takatso, nahana e fana ka mekhoa eo e ka fumanoang ka eona. Ebe ho batloa masimo a pharaletseng, moo chelete e lokelang ho etsoa le ho feta Menyetla li bonoa le ho nkuoa monyetla oa.
Hore motho a fumane tjhelete e ngata o tlameha ebe o entse tjhelete ntho ya bohlokwa bophelong ba hae mme a tela dintho tse ding tseo a di ratang ho rapela modimo wa tjhelete . Ha a se a lefile theko ya borapedi, modimo wa tjhelete o tla mo kopanya le banna ba bang ba nang le dipheo tse tshwanang, bao a tla kgona ho ba sebedisa ho fumana tjhelete eo a e lakatsang, kapa modimo wa tjhelete o tla mo beha boemong boo a ka lefisang bongata ka ho toba kapa ka tsela e sa tobang jwalo ka ha ho le jwalo tabeng ya ba jang makgetho, beng ba dibonto, borakonteraka ba sesole, bahahi ba mmuso kapa beng ba difranchise. Ka dinako tse ding tjhelete ha e tle kapele, empa e tla bophelong bo bong ka sebopeho sa lefa, mahlohonolo, dimpho, diphekolo kapa dipenshene, ntle le mosebetsi wa hajwale kapa borapedi. Empa dintho tse jwalo ha di etsahale ntle le mosebetsi le borapedi ba nakong e fetileng.
Ho ya ka tshebediso e nepahetseng kapa e fosahetseng ya tjhelete, motho o tla utlwa bohloko kapa a natefelwe ke seo tjhelete e se tlisang. Ha tjhelete e le ntho e ka sehloohong bophelong ba hae, ha a kgone ho thabela ka botlalo dintho tsa nama tseo tshebediso ya yona e ka fanang ka tsona, mme tjhelete e mo etsa hore a se tsotelle diphoso tseo a di etsang, a se utlwe maswabi a ba bang mme a se tsotelle ditlhoko tsa hae tsa nnete. Hape, tjhelete ke Nemesis e leng motswalle wa haufi le ya sa feleng wa ba e phehellang. Kahoo motho ya thabelang ho tsoma tjhelete o tswela pele ho tsoma ho fihlela e fetoha lelekisa le hlanyang. Hangata dihora tse telele tsa ho nahana le mosebetsi o hlokahalang ho bokella leruo la hae di sentse bophelo ba hae mme o shwa e le motho ya sa kgotsofalang.
Chelete e ka bulela morapedi wa tjhelete mehlodi e meng ya mahlomola. A ka nna a sebedisa tjhelete ya hae ho ikgantsha kapa ho etsa bokgopo. Hangata o hlokomoloha bana ba hae mme o ba siya hore ba hlokomelwe ke ba bang. Ho ka hlokomelwa hore bohlanya le ho se phele hantle di atile hara bana ba barui ba sa sebetseng le ba mabothobotho. Ka lehlakoreng le leng, bana bana ba senyehileng ke barapedi ba tjhelete ba mehleng e meng. Lerato la tjhelete le ile la ba hulela lelapeng le ruileng, empa tjhelete jwale ke thohako.
Ho fapana le bokamoso ba motho ea leeme feela kapa ea batlang lidolara ke ba batho ba sa tšepahaleng le ba sa tšepahaleng ho fumaneng chelete. Bongata ba ba alimang chelete ka katleho, ba jang lintho tse hlokahalang, barekisi ba lijo tse silafalitsoeng , ba lohang merero ea bolotsana, ba khothalletsang le ba phaphametseng ba lipompong tsa lichelete, nakong e tlang ke ba masholu a tloaelehileng kapa masholu. Batho bao ka bomong kapa e le litho tsa lihlopha tse nang le litokelo ba fumanang litokelo tse khethehileng ka matla kapa bobolu ho lematsa ba bang, ke masholu a ngolisitsoeng ka molao. Litšobotsi tsena, tsa masholu le bahatelli, tseo ba li hlahisitseng, li tla fumana ponahalo ea tsona ea 'nete hamorao, ha li senoloa kantle.
Ebe ntle le sekoahelo sa molao, chelete, boemo kapa tšusumetso, ba tsoaloa e le masholu, 'me ba tletleba ka ho hloka toka ha bona. Lesholu le tsoetsoeng le tsometsoang ho tloha tsoalong 'me kapele le fihla masoabing ke lesholu le atlehileng la bophelo ba nakong e fetileng le ileng la utsoa kapa la qhekella ba bang ntle le ho utloa liphello. Hona joale o lefa melato eo a e entseng, ebang e ne e le mohlanka oa bosholu, moqosi, motlatlapi ea tloaelehileng, mofoki oa masholu, motho ea jang lekhetho, motho ea jang lijo , motho ea nkang tjotjo kapa mofuta ofe kapa ofe oa moqhekelli kapa bolotsana; ebang liketso tsa hae li ne li bitsoa tlōlo ea molao kapa che, li ne li sa tšepahale, ho ne ho lekane. Haeba a bile le botho ba lesholu, botho boo qetellong bo fetoha ba kantle 'meleng, ha e le "lesholu le tsoetsoeng," le "so kang la ba le monyetla ." Le tšoauoa, le thibetsoe, le ahloloa 'me le koaletsoe joaloka lesholu.
Mahlomola a 'mele ao motho a bang le' ona, bofutsana boo a ka beng a bo tliselitse ba bang ka ho ba khetha kapa ka ho ba amoha thepa ea bona, le bona kaofela bo tlameha ho utloisoa bohloko ke eena.
One ea fetisang menyaka le liphoso tseo chelete e ka li rekang, 'me e sebelisang chelete ea hae ho li reka, li tlameha ho hloka chelete ho tse ling nako, 'me u utloe tlhokahalo ea eona. Tšebeliso e mpe ea chelete e tlisa bofutsana; the tokelo tšebeliso ea chelete e tlisa boipuso le leruo le tšepahalang. Chelete e fumanoeng ka nepo e fana ka maemo a 'mele a ho khatholoha, ho ithabisa le mosebetsi bakeng sa bona le ba bang. One ea tsoetsoeng ke batsoali ba hlomphehang le ba ruileng, kapa ea jang chelete, o se fumane ka sa hae monahano le diketso; ha ho na kotsi ea leruo kapa la lefa ka tsoalo.
Copyright 1974 ka The Word Foundation, Inc.